Tăng cường sự tham gia và hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội dân sự trong việc thực hiện chiến lược quốc gia p/c HIV/AIDS

Kính thưa GS. TSKH. Đặng Vũ Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam; Kính thưa Bà Hà Thị Liên, Phó Chủ tịch Mặt trận tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia phòng chống AIDS, phòng chống ma túy và mại dâm; Kính thưa PGS. TS. Nguyễn Thanh Long, Thứ trưởng Bộ Y tế, thành viên UBQG phòng chống AIDS, phòng chống ma túy và mại dâm; Kính thưa TS. Nguyễn Hữu Bảy, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa giáo và Văn xã, Văn phòng Chính phủ; Thưa đông đảo đại diện các tổ chức xã hội và cộng đồng;

 

Thưa các đồng nghiệp và các bạn, Tôi chỉ mới đến Việt Nam có hai tuần thôi và tôi vô cùng phấn khởi vì sớm có dịp được gặp đông đảo các bạn đại diện của các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng. Tôi xin được mở đầu bằng lời chúc mừng UBQG và Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam vì đã tổ chức hội nghị quan trọng này, nhằm thảo luận việc thúc đẩy sự tham gia tích cực hơn của các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng trong ứng phó với HIV. Điều này là vô cùng quan trọng để có thể đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của ứng phó quốc gia với HIV khi nguồn hỗ trợ tài chính của các nhà tài trợ đang giảm sút. Nhân dịp này tôi cũng xin chúc mừng Chính phủ Việt Nam vì những nỗ lực nhằm tạo điều kiện thuận lợi để khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng trong công tác phòng chống HIV. Chỉ hai tuần ở Việt Nam, tôi đã được biết đến vai trò quan trọng của các bạn trong việc giúp hệ thống y tế công cộng vươn tới những người có nguy cơ lây nhiễm HIV cao, đặc biệt là những người tiêm chích ma túy và bạn tình của họ, những người bán dâm và khách hàng, và những người nam quan hệ tình dục đồng giới. Tôi cũng đã được biết về công việc chăm sóc hỗ trợ người nhiễm HIV và gia đình họ của các bạn. Tôi biết các bạn làm việc vất vả thế nào để giúp những người nhiễm HIV tuân thủ điều trị và giúp gia đình họ có việc làm và thu nhập. Tôi vô cùng phấn khởi được biết về những bước phát triển vững chắc của Mạng lưới quốc gia những người sống với HIV, cũng như về việc thành lập gần đây các mạng lưới của người tiêm chích ma túy, người bán dâm, và mạng lưới của những người nam quan hệ tình dục đồng giới và người chuyển giới. Thưa các đồng nghiệp và các bạn, Tôi xin chúc mừng những thành tựu to lớn mà các bạn đã đạt được. Tuy vậy, vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức ở phía trước. Số hiện nhiễm HIV trong những người nam quan hệ tình dục đồng giới đang tiếp tục gia tăng. Số hiện nhiễm HIV trong những người tiêm chích ma túy ở các thành phố lớn và các vùng miền núi vẫn còn rất cao. Nhiều người tiêm chích ma túy, người bán dâm và nam quan hệ tình dục đồng giới cũng biết họ có nguy cơ lây nhiễm HIV, nhưng họ sợ không dám tìm đến các dịch vụ về HIV. Kỳ thị và phân biệt đối xử ở nhiều nơi vẫn còn nặng nề, và những người tiêm chích ma túy vẫn còn sợ hãi bị đưa vào các trung tâm 06. Bởi vậy, nhiều người trong số họ không muốn làm xét nghiệm HIV cho tới khi ốm nặng. Đó là khoảng trống điều trị và là cơ hội để vi-rút lây lan từ những người này sang nhiều người khác. Một thách thức khác là các nhà tài trợ quốc tế, khối hiện đóng góp hơn 70% tổng chi tiêu cho phòng chống HIV ở Việt Nam, đang giảm dần hỗ trợ tài chính của họ. Dù kinh tế Việt Nam tăng trưởng tốt và đóng góp cho phát triển kinh tế xã hội ngày một nhiều hơn, ngân sách quốc gia cho phòng chống HIV tăng hàng năm, nhưng mức tăng ngân sách dành cho HIV không đủ để bù đắp sự suy giảm về nguồn lực quốc tế. Để từng bước giải quyết những thách thức to lớn này, UNAIDS xin được đề xuất với Chính phủ Việt Nam, các tổ chức xã hội và quần chúng, các tổ chức phi chính phủ và các nhóm cộng đồng có mặt tại hội nghị này một số hành động ưu tiên như sau: • Thứ nhất là cùng nhau nỗ lực để mở rộng và tăng cường hơn nữa vai trò của các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng trong ứng phó quốc gia với HIV. Khối này có nhiều lợi thế và có thể đóng góp nhiều hơn nữa trong việc mở rộng xét nghiệm HIV, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ chăm sóc và điều trị, đặc biệt là trong dịch HIV tập trung như ở Việt Nam; • Thứ hai là bảo đảm có cơ chế rõ ràng để các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng có thể tiếp nhận các nguồn lực tài chính trong nước, giúp các nhóm và tổ chức này tiếp tục cung cấp các dịch vụ hỗ trợ về HIV khi nguồn lực quốc tế ngày càng bị cắt giảm; • Thứ ba là xây dựng năng lực cho các tổ chức xã hội, các nhóm và mạng lưới cộng đồng trong hai lĩnh vực: o Xây dựng năng lực cung cấp các dịch vụ có chất lượng và tác động lớn đến các nhóm có nguy cơ lây nhiễm HIV cao, như định kỳ chuyển gửi xét nghiệm HIV, khởi đầu điều trị sớm và tuân thủ điều trị. Chúng ta đã biết rằng điều trị sớm và liên tục giúp ngăn ngừa lây nhiễm HIV một cách hiệu quả. Giúp người nhiễm HIV được chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt là một chiến lược quan trọng để chặn đứng dịch HIV, và việc thực hiện chiến lược này không thể thiếu vai trò của các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng. o Tiếp theo là xây dựng năng lực lãnh đạo và quản lý, bao gồm quản lý tài chính. Các tổ chức xã hội và các nhóm cộng đồng cần chứng minh được khả năng  sử dụng và quản lý các nguồn lực một cách có trách nhiệm và hiệu quả, để có thể thu hút nguồn lực đầu tư cho khu vực này. Thưa các đồng nghiệp và các bạn, Tôi mới được biết câu chuyện Chủ tịch Hồ Chí Minh thành lập Mặt trận Việt Minh năm 1941 để đấu tranh giành độc lập và tự do cho Việt Nam. Chiến lược này đã giúp Chủ tịch Hồ Chí Minh huy động thành công sức mạnh tổng hợp của nhân dân Việt Nam và đã giành được độc lập cho Việt Nam vào năm 1945. Khẩu hiệu của Bác Hồ là “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Tôi tin tưởng rằng cách tiếp cận chiến lược về hợp lực này cũng sẽ giúp Việt Nam đạt được những mục tiêu quốc gia trong việc ngăn chặn sự lây lan của HIV và điều trị kéo dài cuộc sống cho tất cả những người dân Việt Nam có nhu cầu. UNAIDS và Liên Hợp Quốc tại Việt Nam sẽ luôn ở bên các bạn để cùng nỗ lực hướng tới thực hiện mục tiêu Không còn người nhiễm mới HIV, Không còn người tử vong do AIDS, Không còn kỳ thị và phân biệt đối xử. Để kết thúc bài phát biểu, tôi xin được nói một câu tiếng Việt. Đây là lần đầu tiên tôi nói tiếng Việt trước nhiều người như thế này và xin các bạn thứ lỗi nếu tôi phát âm chưa đúng. Xin cảm ơn và chúc sức khỏe!

Green One UN House, 304 Kim Ma, Ba Dinh, Ha Noi, Viet Nam